اين جنگنده ي سبك وزن كه در سال 1954 ساخت و توليدش بوسيله ي تيمي از كمپاني نورث روپ كه يك تور تحقيقاتي براي بررسي نيازهاي دفاعي كشورهاي عضو ناتو در اروپا اغاز شد.پس از تكميل مطالعات زياد كه كارخانجات نورث روپ (North Rope)در راه تشكيل يك هواپيماي بر جسته هوائي (رهگير)بعمل آورد موفق شد در 30 جولاي 1959 زحمات خود را به ثمر رسانده و جنگنده ي پر قدرت جديدي بنام ان-156-اف(N-156-F)به جهان پرنده هاي آتشين عرضه كند كه بعدا نام آن به اف-5-آ تغيير نمود در سال 1955 طرح هاي اوليه ي جنگنده ي سبك وزن مافوق صوت كم قيمت و با هزينه ي نگهداري كم و قابليت پرواز از باندهاي كوتاه مورد نظر قرار گرفت.در ابتدا نيروي هوايي ايران تمايلي به خريد چنين جنگنده هايي نداشت ولي پس از بررسي هاي اوليه نياز خود را به داشتن نوع اموزشي اين هواپيما با نام T-38 TALON براي جايگزين كردن هواپيماي T-33 اعلام كرد.
در اوريل سال 1962 وزارت دفاع امريكا رسما اعلام كرد كه اين جنگنده را براي برنامه ي كمك هاي نظامي خود (MAP) برگزيده است.بعد از اين كشورهاي هم پيمان ايالات متحده مي توانستند صاحب جنگنده ي سبك و ارزان قيمت و كم هزينه در كلاس جهاني شوند
اين جنگنده نام FREEDOM FIGHTER را به خود گرفت.F-5 جهت ماموريت هاي هوا به سطح بهينه سازي و در ابتدا توانايي محدود هوا به هوا در ان منظور شده و مجهز به رادار كنترل اتش نبود.F-5 B نوع دو سرنشينه ي اين جنگنده بود كه درواقع تفاوت چنداني با F-5 A نداشت به جز اين كه خلبان و كمك خابان به صورت پشت سر هم در كابين قرا مي گرفتند.
f-5b
هر چند كه توليد جنگنده ي f-5 a جهت عرضه به map درنظر گرفته شده بود ولي در اكتبر 1965 نيروي هوايي ايالات متحده دوازده فروند از اين جنگنده ها را براي بررسي سرويس عملياتي به صورت قرضي از map دريافت كره و به ويتنام فرستاد.
اين هواپيما در تيپ تاكتيكي جنگنده 4503 به كار گرفته شده و اين ماموريت باكد skoshi tiger شناخته شد كه به معني ببر كوچك بود.بعد از ان اين جنگنده لقب tiger را به خود گرفت.در 20 نوامبر 1970 كمپاني نورث روپ برنده مناصه ي جنگنده جهاني شده و جهت مقابله با انواع جديدتر mig-21 گونه برتر هوايي جنگنده f-5 با مشخصه ي f-5 e عرضه شد كه به thgerII معروف شد.
قابل ذكر است كه اين جنگنده در نيروي هوايي ايالات متحده در نقش هواپيماهاي مهاجم روسي در اسكادرانهاي اموزشي به كار گرفته كه اين جنگنده با انواع f-16 جايگزين شد.f-5 براي اولين بار در 1959 پرواز كرد.از سال 1964 اين هواپيماها براي اموزش خلبانان خارجي به كار گرفته شد.اولين گروه اين خلبانان از ايران و كره ي جنوبي بودند.f-5 b نيز در فوريه 1964 بال گشود.
بيشتر خلبانان امريكايي كه براي تعليم دادن خلبانان خارجي با اين هواپيما اموزش ديده بودند عملكرد انان را عالي مي دانند.به قول يكي از خلبانان(گر چه هواپيماي f-15 به مراتب بهتر از f-5 است ولي چون قيمت ان ده برابر بيشتر بوده ترجيح مي دهم ده فروند f-5 داشته باشم تا يك فروند f-15 )قابل ذكر است در برنامه هاي اموزشي خلبانان جنگنده هاي f-5 نقش هواپيماهاي مهاجم روسي را بازي مي كردند.
در دستان يك خلبان ماهربيشتز مواقع يك f-5 مي توانست جنگنده هاي f-14_f-15 و حتي f-26 را در پروازهاي تمريني از ميان ببرد.
اف - ای
بعد از مدتي كمپاني نورث روپ تصميم به تكميل اف-5-آ گرفت و اف-5-ئي يا تايگر-2 (Tiger-2) را توليد نمود كه در سال 1970 به عنوان شكاري بين المللي انتخاب و سفارش توليد 325 فروند اف-5-ئي به نورث روپ داده شد كه براي كشورهاي تايلند-تايوان-ويتنام جنوبي و كره جنوبي بود.پرواز آزمايشي اف-5-ئي براي اولين بار در سال 1972 انجام شد و اولين توليد كلي آن از سال 1973 شروع گرديد.براي دسترسي به اطلا عات جامعتر درمورد اف-5 به اينجا مراجعه كنيد
بعد از مطالعه زياد روي اصول آيروديناميكي و امكاناتپرواز هواپيماهاي ديگر و تجاربي كه از اف-۵-آ بدستآمده بود نورث روپ تصميم به انجاماصلاحاتي روي اف-۵-آ گرفت كه اولين آنها اضافه كردن رادار روي آنبود.و بعد از آن استفاده از فلاپهاي مانور كننده در دو طرف لبه ي حمله و عقب بال هواپيما است. اين فلاپها سبب ميشود كه هواپيما در زاويه ي حمله ي معين نسبت به نمونه ي قبلي دچار پساي كمتري گردد و تعادل خود را از دست ندهد و (برا)ي بيشتر بدست آورد بدون آنكه در كنترل هواپيما خللي وارد شود و در نتيجه استفاده از آنها اف-5-ئي ميتواند در15000 پا 10.3 درجه در ثانيه بگردد و در صورتي كه اف-5-آ و هواپيما عاي مشابه در ثانيه 8.9 درجه ميگردند و ميزان گردش گود را نيز از 15.5 درجه در ثانيه به 17.5 درجه افزايش داده و شعاع گردشهاي پايدار نيز از 4500 به 2800 پا كاهش يافته و به عبارت ديگر 38 درصد كم شده.با اضافه كردن يك رديف كمپرسور به موتور بدون اينكه در شكل يا حجم آن تغيير زيادي داده شود 23 درصد به قدرت موتور آن افزوده شده .اصلاح موتور باعث گشته كه 15 اينچ به طول هواپيما و 16 اينچ به فاصله ي دو نوك بال اضافه شود.دهانه ي ورود هوا نيز بزرگتر شده تا ورود هواي بيشتر را امكان پذير سازد. با افزايش حجم بدنه بر ظرفيت مخازن سوخت داخلي 570 پوند اضافه شده و همچنين از آسيب پذيري آن در مقابل آتش مسلسل جلوگيري شده. قدرت هر يك از موتورها در سطح دريا 5000 پوند است و در مصرف سوخت نيز كاهش قابل توجهي داده شده و تغيير عمده در موتور همان اضافه شدن يك رديف كمپرسور استتغييرات فني در موتور باعث شده كه موتور به اصطلاح زودتر جواب بدهد. و يا به عبارت ديگر زودتر دور بردارد.لذا طول باند لازم براي برخاستن از7300 پا به 5300 پا كاهش يافته . با كليه تجهيزات براي رهگيري (دو سايدوينر و دو توپ) طول لازم براي بلند شدن با وزن 16050 پوند 2050 پا است سرعت اوجگيري نيز از 28700 پا در دقيقه به 31600 پا افزايش يافته. اف-5-ئي داراي شعاع عمل زيادتري نسبت به اف-5-آ است. مثلا قادر است 3200 پوند بمب را در مسافت 400 مايلي بريزد و به پايگاه برگردد
اف-5-ئي به دلايل ذير شكاري برگزيده ي جهان است.هواپيماي ما فوق صوت يك نفره ..سبك ..داراي سهولت عملياتي فوق العاده و مشخصات پروازي و امكتنات رزمي برجسته بوده.ارزاني و سهولت نگهداري نيز يكي ديگر از دلايل ميباشد.
اف-۵ قادر به حمل بمبهاي ۳۵۰ يا ۵۰۰ ،۷۵۰ و ۱۰۰۰ پوندي و يا بمبهاي ام-كا-۳۶(m-k-36)است و قادر به حمل بمبهاي ناپالم وراكتهاي ۲.۷۵ ميليمتري نيز هست.اف-۵ براي ماموريت رهگيري داراي دو موشكآ-اي.ام.۹(AIM-9) و دو توپ ۲۰ ميليمتري از نوع ام-۲۹(M-29)با هر كدام ۲۸۰ تيراست.
اف-۵-ئي داراي يك رادار كوچك از نوع امرسون(Emerson)با برد ۲۰ مايل است و براي بدست آوردن زاويه و مسافت شكاري هاي دشمندر جنگ هاي هوائي به كار ميرود.
اف-۵ همچنين مجهز به سيستم كشف هدف ليزريگرديده. اين سيستم به خلبان امكان ميدهد تا از وجود هواپيماي دشمن در فاصله دورآگاهي پيدا نمايد و خود را براي درگيري آماده سازد و ضمنا اطلاعاتي از هواپيمايدشمن را در اختيار خلبانان ميگذارد كه بوسيله سايت چشمي كه بر روي كلاه نصب ميشود ودر اختيار خلبان قرار ميگيرد. بعضي از مدلهاي متاخر اف-۵ ئي قادر به حمل موشكهايماوريك با سيستم هدايت تلويزيوني نيز هستند.
اف-۵-آ به تعداد ۱۲ فرونددر اتيوپي ،۴۰ فروند يونان كه بعدا با اف-۵ ائي تعويض شد.
۷ فروند ليبي،۱۵ فروند فيليپين ،۴۵فروند كره جنوبي،۷۰ فروند تايوان،۲۵ فروند تايلند ،۱۴۰ فروند تركيه و ضمنا كانادا واسپانيا نيز اف-۵ مونتاژ مي كنند. كانادا ۸۹ فروند براي خود و ۱۵ فروند برايونزوئلا ساخته است. اسپانيا ۳۶ فروند براي خود ساخته است. اف-۵-بي كه مدل ۲ نفره ياف-۵-آ است ۳۲ فروند در نروژ و كانادا نيز ۳۰ فروند براي هلند ساخته است.۳۴ فروندنيز در اسپانيا موجود است و ۲۴ فروند نيز توسط كانادا براي ونزوئلا ساخته شده و ازاف-۵-ئي ۱۱۲فروند در ايالات متحده آمريكا كه ۵ فروند آن در نيروي دريايي خدمتميكنند.
۳۶ فروند برزيل ،۲۵ فروند شيلي،۱۲فروند اتيوپي و ۳ فروند يونان ،۱۵۰ فروند ايران ،اردن و مالزي و كنيا ۱۴فروند،مراكش ۲۴ فروند. عربستان سعودي ۷۰ فروند ...سوئس ۰ ۶فروند و ۴۰ فروند تايلندو تايوان دارا هستند.
F-5F
گونه هاي E و F هواپيماهاي F-5 با انجام تغييراتي در مدل هاي A و b جهت نبرد هاي هوايي بوجود امدند كه بيشترين تغيير در واقع تبديل موتورهاي هواپيما به موتور توربوجت قوي تر j85-ge21a بود.تغييرات ديگر شامل سازه بالها و بازوي چرخ جلوي تنظيم شونده بود كه اين بازو در دو حالت مختلف قرار گرفته و در واقع طولش كم و زياد مي شد كه در حالت طول بيشتر جلوي هواپيما در روي زمين بالا مي ايستاد و زاويه ي حمله ي بيشتري را به هواپيما مي داد. همچنين از تغييرات ديگر درهاي هواي كمكي بود كه در اطراف عقب بدنه وجود دارد و نيز قلاب ترمز كه در صورت احتياج در فرود اظطراري در باند فرودگاه مي تواند با كابل نگهدارانده در روي زمين درگير شده و هواپيما را متوقف نمايد. همچنين سيستم كنترل اتش هواپيما نيز مدرنيزه شد كه هدف گيري را با توپهاي 20 ميليمتري هواپيما ساده تر نموده و هنگامي كه خلبان به مسافت لازم براي شليك موشك سايدوايندر خود رسيد وي را اگاه مي سازد و براي حملات زميني نيز اطلاعات مورد نظررا به خلبان مي دهد.سطح بال هواپيما وسيع شده و بر طول هواپيما نيز نسبت به مدل a افزوده گشت كه ظرفيت سوخت بيشتري داشته باشد.هواپيماي f-5 a داراي دو توپ 20 ميليمتري در دماغه ي خود بوده كه هر يك 280 گلوله داشته و در نوك بال هاي ان نيز موشك سايدوايندر نصب مي شود.
f-5 e مجهز به رو موتور جنرال الكتريكg85-ge-21a جت با رانش استاتيك 5000 پاوند با پس سوزاست.اين جنگنده علاوه بر دو توپ 20ميليمتري به دو موشك كوتاه برد هوا به هواي سايدوايندر در نوك بالها و و 5 پايلون با توانايي حمل 7000 پوند مهمات و سوخت خارجي تجهيز شده است.حداكثر سرعت اين جنگنده 1741 كيلومتر بر ساعت و سقف پرواز ان 51 هزار و 800پا است.مدل اموزشي دو نفره ي f-5 e بوده كه تقريبا داراي تمام مشخصات f-5 e است.به جز ان كه يك توپ دارد و ان هم 140 گلوله حمل مي نمايد.طول f-5 f 105 سانتيمتر در قسمت جلو از f-5e بيشتر بوده كه براي تعادل وزن يك وزنه ي 130 كيلوگرمي در عقب هواپيما كار گذاشته شده است.البته هواپيمايf-5 نيروي دريايي كه مجهز به رادار نسيتند احتياجي هم به اين وزنه ندارند.f-5 f به علت وزن بيشتر و شكل ايروديناميكي اش قدرت مانور f-5 e را ندارد.مانند مدل هاي a قادر به داشتن محل سوخت اضافه در نوك بالهايش نبوده ولي مي تواند بمب و راكت نيز حمل نمايد.اين هواپيما قادر به حمل سوخت مركزي اضافه 1030 ليتري است.ولي كارخانه ي نورث روپ عكسهايي از اين هواپيما با باك هاي جانبي اضافه نيز منتشر كرده است.هواپيماهاي f-5e فروخته شده به كشورهاي مختلف جهان اكثرا شبيه به هم بوده و تغييراتشان جزئي است مثلا f-5e هاي نيروي دريايي رادار ندارند يا در مدل رادارهايشان تغييراتي بسته به احتياجات ان كشور داده شده است.داراي قابليت رزمي/اموزشي بود.
اف ۵ های ایران
اولين نيروي هوايي دنيا كه اف ـ۵اي را دريافت كرد نيروي هوايي ايران بود. در بين سال هاي دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ نيروي هوايي ايران به بزرگترين و مجهزترين نيروي هوايي منطقه (نيروي هوايي) اولين اسكادران از اين هواپيما به تعداد ۱۳ فروند را اوايل فوريه ۱۹۶۵ به خدمت گرفت. در آن تاريخ ۱۱ فروند اف ـ۵اي و دو فروند اف ـ۵بي در پايگاه يكم شكاري در مهرآباد جايگزين اف ـ۸۴ تاندرجت شدند تا نقش تهاجمي نيروي هوايي را برعهده بگيرند.
اف ـ۵اي هاي ارتش ايران به استانداردهاي بالا تجهيز شده بودند، اين تجهيزات پيشرفته سيستم ناوبري آنبرد ليتون و كامپيوتر مركزي تسليحات بود. در آن زمان ايران مدل هاي قبلي اف ـ۵ (اف ـ۵اي و بي)را به كشورهاي يونان، تركيه، اتيوپي، ويتنام جنوبي و اردن فروخت، اما چند فروند براي انجام پروازهاي تمريني در ايران نگه داشته شدند.
با شروع جنگ و متعاقب آن تحريم تسليحاتي غرب عليه ايران، ايران به دليل عدم توانايي خريد قطعات و لوازم يدكي به سرعت در حال از دست دادن تعداد هواپيماهاي عملياتي خود بود. اما بعدها كه ايرانيان به پيشرفت هاي زيادي در صنايع هوايي دست يافتند، خود به ساخت و تهيه قطعات موردنياز براي تعمير و عملياتي نگه داشتن اين هواپيماها زدند ايران در پروژه اي به نام »افق« اين هواپيماها را به روز كرده است از جمله مي توان به دوبرابر كردن برد رادار اي پي كيو ـ۱۵۹ و سواركردن سيستم پرتاب موشكي پي ال ـ،۷ اي اي ام ـ۹ پي سايدوايندر و آرـ۶۰ آميدز اشاره كرد. به هرحال عمر عملياتي اين جنگنده ها كه در كنار اف ـ۴ به افسانه هاي فراموش نشدني جنگ تبديل شدند رو به پايان است و ايران به دنبال جايگزيني براي آنهاست
گونه هاي توليد شده
1-F-5A 1200 فرند تا به حال توليد شده.
2-CF-F-5A جنگنده ي ساخته شده توسط كانادا با قابليت هاي شناسايي و تا به حال 89 فروند توليد شده.
3-NF-5A 75 فروند توسط كانادا ساخته شده.
4-RF-5A 89 فروند توليد شده.
5-SRF-5-A 17 TV,KN J,GDN ANI.
7-F-5E 1400 فروند توليد شده
8- RF-5E 12 فروند توليد شده
9-F-5F
10- F-20 يا F-5G سه فروند ساخته ش ولي توليد نشد.
11- T-38 1114فروند براي ايالت متحده توليد شد.
|
F-5A Freedom Figher |
F-5E Tiger II |
| Engines |
Two General Electric J85-GE-13 turbojets,
rated at 2720 lb.s.t., 4080 lb.s.t. with afterburning. |
Two General Electric J85-GE-21A turbojets, 5000 lb.s.t. with afterburning. |
| Maximum speed |
925 mph (Mach 1.4) at 36,000 feet.
Maximum cruising speed: 640 mph (Mach 0.97) at 36,000 feet |
Maximum cruising speed without afterburning: Mach 0.98 at 36,000 feet. |
| Service ceiling |
50,500 feet. |
51,800 feet |
| Range |
with maximum fuel -- 1387 miles.
Combat radius with maximum payload -- 195 miles
Combat radius with maximum fuel and two 530-pound bombs 558 miles. |
with maximum fuel -- 1543 miles
Combat radius with maximum fuel and 2 Sidewinder missiles -- 656 miles. |
| wingspan |
25 feet 3 inches, |
26 feet 8 inches |
| length |
47 feet 2 inches, |
48 feet 2 inches |
| height |
13 feet 2 inches, |
13 feet 4 inches |
| wing area |
170 square feet. |
186 square feet |
| Weights: |
8085 pounds empty,
11,477 pounds combat,
13,433 pounds gross,
20,677 pounds maximum takeoff |
9683 pounds empty, 13,350 pounds combat, 15,745 pounds gross, 24,676 pounds maximum takeoff. |
| Armament |
two 20-mm cannon
in the fuselage nose. Two AIM-9 Sidewinderat the wingtips
Five pylons carry up to 6200 pounds of ordinance or fuel tanks
loads can include four air-to-air missiles, Bullpup air-to-surface missiles, bombs, up to 20 unguided rockets, or external fuel tanks. |
two 20-mm M39A2 cannon with 280 rpg
two AIM-9 Sidewinder missiles at wingtips
Five pylons can carry up to 7000 pounds of ordnance or fuel |
نوشته شده توسط
خلبانان نیروی هوایی
